Προσόντα, Ταλέντα, Δεξιότητες: Βασικές έννοιες και ορισμοί

Τι προσόντα διαθέτω; Πώς μπορώ να τα διακρίνω και να τα αξιολογήσω; Τι πληροφορίες μπορώ να αντλήσω από αυτά για τον εαυτό μου; Πώς μπορώ να τα αξιοποιήσω κατά την αναζήτηση ή τη διεκδίκηση μιας εργασίας;

Τα παραπάνω είναι ορισμένα ερωτήματα με τα οποία συχνά έρχεται κανείς αντιμέτωπος.

Καταρχήν είναι σημαντικό να διευκρινίσουμε ότι ο όρος προσόν καλύπτει διάφορες πτυχές: τυπικό προσόν, δηλαδή, το τυπικό αποτέλεσμα (πτυχίο, δίπλωμα ή τίτλος) μιας αξιολογήσιμης και επικυρωμένης διαδικασίας το οποίο αποκτάται όταν ένας αρμόδιος φορέας αποφασίσει ότι κάποιος έχει αποκτήσει τα προδιαγραφόμενα μαθησιακά αποτελέσματα ή/και κατέχει την απαραίτητη ικανότητα να επιτελέσει μια εργασία σε μια συγκεκριμένη επαγγελματική θέση.

Το προσόν παρέχει επίσημη αναγνώριση της αξίας των μαθησιακών αποτελεσμάτων στην αγορά εργασίας, στη εκπαίδευση και στη κατάρτιση. Το προσόν μπορεί να είναι και ένα νόμιμο δικαίωμα άσκησης επαγγέλματος (OECD), ή να αντικατοπτρίζει και εργασιακές απαιτήσεις όπως η γνώση, οι ικανότητες και οι δεξιότητες που απαιτούνται για την εκτέλεση συγκεκριμένων καθηκόντων που απαιτούνται σε μια συγκεκριμένη θέση εργασίας.

Τα προσόντα καθενός αποτελούν ένα μοναδικό και ανεπανάληπτο σύνολο χαρακτηριστικών καθώς μοναδικό και ανεπανάληπτος είναι ο καθένας μας!

Μια δεύτερη βασική διευκρίνηση είναι ότι τα προσόντα καθενός μπορούν να διακριθούν σε δύο κατηγορίες, στα ταλέντα και στις δεξιότητες.

Ταλέντα αποκαλούνται όλες οι έμφυτες ικανότητες με τις οποίες κανείς γεννιέται και τις οποίες είχε την τύχη να εκδηλώσει στο περιβάλλον που μεγαλώνει και δραστηριοποιείται ή οι έμφυτες αυτές ικανότητες τις οποίες ενδεχομένως δε γνωρίζει κάν ότι διαθέτει καθώς απουσίαζαν από τη ζωή του τα κατάλληλα ερεθίσματα που θα τις αποκάλυπταν.

Τα ταλέντα που αφορούν την επαγγελματική ταυτότητα ενός ατόμου αποδεικνύονται μέσα από την πιστοποιημένη επάρκεια στη χρήση γνώσεων και προσωπικών, κοινωνικών ή/και μεθοδολογικών δυνατοτήτων σε περιστάσεις εργασίας ή σπουδών και στην επαγγελματική ή/ και προσωπική ανέλιξη. Στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων, η περιγραφή ως προς τις «ικανότητες» αφορά την υπευθυνότητα και την αυτονομία.

Δεξιότητες ονομάζονται οι ικανότητες στις οποίες το άτομο έχει εκπαιδευτεί, αυτές τις οποίες γνωρίζει γιατί τις έχει διδαχθεί, αυτές που δε γνωρίζουμε αν προϋπήρχαν ως ταλέντα ή απλά αποκτήθηκαν μέσα από μια εκπαιδευτική διαδικασία στην οποία συμμετείχε.

Για παράδειγμα, το να γνωρίζει κανείς ξένες γλώσσες, είναι ένα προσόν το οποίο κατέκτησε μέσα από εκπαίδευση, δηλαδή μια δεξιότητα!

Το εάν το άτομο αυτό γεννήθηκε με αναπτυγμένη την έμφυτη ικανότητα (γλωσσική νοημοσύνη) της κατάκτησης ξένων γλωσσών, μπορεί να υποθέσει κανείς μέσα από την ευχέρεια με την οποία τις χειρίζεται και όχι με αυτή καθεαυτή τη γνώση που έχει αποκτήσει.

Με τον όρο «δεξιότητες» νοείται επίσης η ικανότητα εφαρμογής γνώσεων και αξιοποίησης τεχνογνωσίας για την εκπλήρωση εργασιών και την επίλυση προβλημάτων. Στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων, οι δεξιότητες περιγράφονται ως νοητικές (χρήση λογικής, διαισθητικής και δημιουργικής σκέψης) και πρακτικές (αφορούν τη χειρωνακτική επιδεξιότητα και τη χρήση μεθόδων, υλικών, εργαλείων και οργάνων).

Προορισμοί